Απρίλιος 2022

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΤΟ ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 90,9

Η Ελληνική Βιβλική Εταιρία στο Τρίτο Πρόγραμμα 90,9

Στο πλαίσιο του ειδικού αφιερώματος για τη Μεγάλη Εβδομάδα στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ, από τη Μεγάλη Δευτέρα έως και τη Μεγάλη Παρασκευή στις 18:45, ο Άγης Γυφτόπουλος θα  διαβάσει βιβλικά κείμενα σε μετάφραση της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας.

Δείτε αναλυτικά το πρόγραμμα του αφιερώματος εδώ: https://press.ert.gr/radio/i-megali-evdomada-sto-trito-programma/

Ακούστε εδώ: ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ | ΕΡΤ WebRadio (ert.gr)

 

ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 10% ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΟ 2021

Μεταφράσεις της Αγίας Γραφής για το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού από τις Βιβλικές Εταιρίες το 2021

Το 2021, παρά τη δεύτερη χρονιά αναστάτωσης που προκλήθηκε από το κορονοϊό, οι Βιβλικές Εταιρίες σε όλο τον κόσμο ολοκλήρωσαν μεταφράσεις της Αγίας Γραφής σε 90[1] γλώσσες που μιλιούνται από 794 εκατομμύρια ανθρώπους – σχεδόν πάνω από το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Από το Μεξικό μέχρι τη Μυανμάρ, 48 γλωσσικές ομάδες –ένα σύνολο 11 εκατ. ανθρώπων– απέκτησαν για πρώτη φορά μετάφραση της Αγίας Γραφής, καθώς μέχρι τώρα δεν ήταν διαθέσιμη σε αυτές τις γλώσσες. Νέες ή αναθεωρημένες μεταφράσεις ολοκληρώθηκαν σε άλλες 43[2] γλώσσες που μιλιούνται από 783 εκατομμύρια ανθρώπους. Οι μεταφράσεις αυτές έκαναν διαθέσιμη την Αγία Γραφή σε γλωσσικές κοινότητες στις οποίες οι προγενέστερες μεταφράσεις δεν μπορούσαν να καλύψουν τις ανάγκες τους.

«Κάθε μετάφραση θα αγγίξει και θα μεταμορφώσει τις ζωές των ατόμων, των οικογενειών και των κοινοτήτων», δηλώνει ο Γενικός Διευθυντής των Ηνωμένων Βιβλικών Εταιριών Michael Perreau. «Είμαστε τόσο ευγνώμονες για τους μεταφραστές οι οποίοι έχουν αφιερώσει χρόνια από τη ζωή τους προκειμένου να καταστήσουν προσβάσιμη την Αγία Γραφή στις κοινότητές τους, πολλές εκ των οποίων λειτουργούν κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες. Είμαστε επίσης ευγνώμονες για τους δωρητές σε όλο τον κόσμο γιατί χάρη στην συνεργασία τους έγινε δυνατό για εκατομμύρια ανθρώπους να έχουν πρόσβαση στην ελπίδα και την παρηγοριά του Λόγου του Θεού σε αυτούς τους καιρούς της μεγάλης αβεβαιότητας».

Ανάμεσα στις 48 μεταφράσεις που δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά από τις Βιβλικές Εταιρίες τον προηγούμενο χρόνο, οι 3 αποτελούσαν ολοκληρωμένη έκδοση της Αγίας Γραφής.

Υπήρχε ταυτόχρονα χαρά και θλίψη κατά την παρουσίαση της Αγίας Γραφής στη γλώσσα Khualsim, μια γλώσσα που μιλιέται από 7.000 ανθρώπους στην Μυανμάρ. Πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο μέσω της πλατφόρμας Zoom μετά από 18 μήνες καθυστέρησης και προβλημάτων που προκλήθηκαν από τον κορονοϊό και το πραξικόπημα του Φεβρουαρίου. Δυστυχώς, ο μεταφραστής αιδ. Δρ. Bernard Luai Hre και ο γιός του αιδ. Van Ceu Aung, ο οποίος βοήθησε στη μετάφραση, πέθαναν από τον ιό λίγες μέρες προτού τα αντίτυπα της νέας έκδοσης της Αγίας Γραφής φτάσουν στο σπίτι τους.

«Στην παρουσίαση ο ιεροκήρυκας είπε: “Ο δρ. Bernard απέδειξε με τον βίο του ότι ο ουρανός και η γη θα χαθούν, αλλά ο Λόγος του Θεού δεν θα χαθεί ποτέ”, σημείωσε ο Γενικός Διευθυντής της Μυανμάρ αιδ. Khoi Lam Thang.»

H πρώτη Αγία Γραφή στην αστουριανή χαιρετίστηκε ως ένα ιστορικό επίτευγμα για τους 110.000 ομιλητές της αστουριανής διαλέκτου, οι οποίοι κατά πλειονότητα ζουν στην ισπανική επαρχία της Αστούρια και σε μέρη της Πορτογαλίας. Μεταφρασμένη από τα πρωτότυπα κείμενα, η αστουριανή Αγία Γραφή βραβεύτηκε καθώς αναγνωρίστηκε η σημαντική συνεισφορά της στην αστουριανή κουλτούρα και γλώσσα.

Λίγο πριν τα Χριστούγεννα, εκατοντάδες ομιλητές, οι οποίοι ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές στο βορειοδυτικό Μπαγκλαντές, χόρεψαν, τραγούδησαν και προσευχήθηκαν κατά τους εορτασμούς για την πρώτη Αγία Γραφή στη γλώσσα τους. Αν και το 89% του πληθυσμού είναι Μουσουλμάνοι, περισσότεροι από 225.000 ομιλητές της Santali είναι Χριστιανοί.

Οκτώ κοινότητες καλωσόρισαν την πρώτη μετάφραση της Καινής Διαθήκης στη γλώσσα τους – 5 στην Αφρική και 3 στην Ασία. Σε ένα απομακρυσμένο χωριό στην επαρχία της Παπούας στην Ινδονησία, εκατοντάδες ομιλητές της Walak συγκεντρώθηκαν τον Σεπτέμβριο δεόμενοι για την πρώτη Καινή Διαθήκη στη γλώσσα τους. Διχασμένοι για δεκαετίες λόγω του πολέμου και της έχθρας, η ειρήνη ήρθε στην κοινότητα 20 χρόνια πριν, όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα μετάφρασης και οι ηγέτες είχαν την ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με σύντομα προσχέδια της Γραφής στη γλώσσα τους για πρώτη φορά.

«Τα μέλη της γειτονικής φυλής Lani έχουν το ίδιο ευαγγέλιο με αυτούς στα Lani, η οποία διατηρεί κάποιες ομοιότητες με τη Walak. Αλλά αυτή δεν μιλάει στις καρδιές τους. Αυτός είναι ο λόγος που η Καινή Διαθήκη στη Walak αναμενόταν με τέτοια ανυπομονησία από την κοινότητα», σημειώνει ο επικεφαλής της Βιβλικής Εταιρίας της Ινδονησίας αιδ. Δρ. Anwan Tjen, ο οποίος ταξίδευε για μέρες για να παραστεί στην παρουσίαση.

Τα πρώτα αποσπάσματα από τη Γραφή ή η δημοσίευση περαιτέρω αποσπασμάτων σε μετάφραση διατέθηκαν επίσης σε ακόμα 37 γλώσσες σε όλο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων 5 στο Μεξικό και 4 στην Γουατεμάλα. Ως τμήμα ενός εν εξελίξει προγράμματος μετάφρασης της Παλαιάς Διαθήκης, η μεταφραστική ομάδα Kaqchikel Occidental στη Γουατεμάλα δημοσίευσε τα βιβλία των Κριτών και της Εσθήρ.

5,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι έχουν την Αγία Γραφή στη γλώσσα τους

Χάρη στις προσπάθειες των Βιβλικών Εταιριών και άλλων μεταφραστικών φορέων της Αγίας Γραφής, στην αρχή του 2022 μια ολοκληρωμένη έκδοση της Αγίας Γραφής είναι διαθέσιμη σε 719 γλώσσες που μιλιούνται από 5,8 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Σχεδόν το 70% μεταφράστηκαν από τον οργανισμό των Ηνωμένων Βιβλικών Εταιριών.

Άλλες 1.593 γλώσσες έχουν την Καινή Διαθήκη και 1.212 έχουν αποσπάσματα της Γραφής. Συνολικά, 7,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι διαθέτουν ένα τμήμα της Γραφής στην μητρική τους γλώσσα.

Πάνω από τις μισές γλώσσες παγκοσμίως, που μιλιούνται από 219 εκ. ανθρώπους, δεν έχουν κανένα τμήμα της Αγίας Γραφής. Και 1,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν μια ολοκληρωμένη έκδοση της Αγίας Γραφής.

Αυτός είναι ο λόγος που οι Ηνωμένες Βιβλικές Εταιρίες και άλλοι μεταφραστικοί φορείς της Αγίας Γραφής συνεχίζουν να εργάζονται με στόχο να καταστήσουν διαθέσιμη την Αγία Γραφή σε κάθε γλώσσα. Καλύτερη συνεργασία, ανάπτυξη στη τεχνολογία και χρηματοδοτήσεις από τους δωρητές, ήταν αυτά που οδήγησαν σε μια πρωτοφανή δυναμική στον τομέα των βιβλικών μεταφράσεων τα τελευταία χρόνια.

Ένα όραμα πρόκειται να ολοκληρώσει 1.200 μεταφράσεις μέχρι το 2038

Για να διευθύνουν αυτή τη δυναμική, από το 2018, η ένωση των Ηνωμένων Βιβλικών Εταιριών έχει εστιάσει σε ένα τολμηρό όραμα προκειμένου να ολοκληρώσει 1.200 μεταφράσεις της Αγίας Γραφής μέχρι το 2038. Από αυτές, οι 880 είναι πρώτες μεταφράσεις και άλλες 320 είναι νέες ή αναθεωρημένες μεταφράσεις.

Μέχρι τώρα, 103 μεταφράσεις έχουν ολοκληρωθεί και 312 είναι εν εξελίξει.

«Η Αγία Γραφή στη μητρική γλώσσα μιλάει στην καρδιά και μεταμορφώνει τις ζωές. Να γιατί δεσμευόμαστε να εκπληρώσουμε το φιλόδοξο όραμα του μεταφραστικού σχεδίου των ΗΒΕ για τη μετάφραση της Αγίας Γραφής», λέει ο Διευθύνων Σύμβουλος των ΗΒΕ για τη μετάφραση της Αγίας Γραφής σε όλο τον κόσμο, Alexander M. Schweitzer. «Ο πόνος και η ανησυχία που προκλήθηκαν από τον κορονοϊό έχει κάνει απλώς το ζήτημα της μετάφρασης της Βίβλου πιο επείγον.»

«Δεν θα είναι ένα εύκολο ταξίδι. Απαιτεί, ανάμεσα σε άλλα, σημαντική χρηματοδότηση σχεδόν 30 εκατ. δολαρίων κάθε χρόνο και ουσιώδη εκπαίδευση και υποστήριξη στους μεταφραστές προκειμένου να εξασφαλισθεί υψηλής ποιότητας μετάφραση της Αγίας Γραφής. Η προσευχή είναι αναγκαία καθώς οι Βιβλικές Εταιρίες σε όλο τον κόσμο συνεργάζονται και εμπνέουν τους υποστηρικτές τους για να κάνουν αυτό το όραμα πραγματικότητα».

Νέες και αναθεωρημένες μεταφράσεις για την προσέλκυση των νέων

Η γλώσσα αλλάζει με το χρόνο και η μετάφραση της Γραφής ενδέχεται να ξεπεραστεί και να γίνει δύσκολη στην κατανόηση, ειδικότερα για τις νεότερες γενιές. Το 2021, οι Βιβλικές Εταιρίες δημοσίευσαν νέες ή αναθεωρημένες εκδόσεις της Αγίας Γραφής σε 43 γλώσσες τις οποίες μιλούν πάνω από μισό δισεκατομμύριο άνθρωποι.

Νέες ή αναθεωρημένες μεταφράσεις ολόκληρης της Αγίας Γραφής δημοσιεύτηκαν σε μερικές βασικές γλώσσες με 10 εκατομμύρια ή περισσότερους ομιλητές, μεταξύ των οποίων τα γερμανικά, τα αμχάρικ, τα ολλανδικά, τα hausa ajami (Νιγηρία), τα ταϊβανικά, τα ουγγαρικά και τα σερβικά. Και στη Μοζαμβίκη, παρά έναν καταστροφικό κυκλώνα, το σχεδόν ετήσιο λοκντάουν, και τις συνεχόμενες τρομοκρατικές επιθέσεις στο βορρά, δύο νέες βιβλικές μεταφράσεις δημοσιεύτηκαν στις γλώσσες Xichangana και Emakhwa, που μιλιούνται από 10,6 εκατομμύρια ανθρώπους.

Τα κορεάτικα μιλιούνται από σχεδόν 81 εκατ. ανθρώπους, περισσότερα από τα 50 εκατ. ζουν στη Νότια Κορέα. Τον Νοέμβριο, μια νέα μετάφραση της Καινής Διαθήκης και των Ψαλμών ολοκληρώθηκε από την Κορεατική Βιβλική Εταιρία, ειδικά σχεδιασμένη για τις νεότερες γενιές της Νότιας Κορέας.   

«Οι γλωσσικές και αναγνωστικές συνήθειες των νέων χαρακτηρίζονται από γρήγορες και μεγάλες αλλαγές, παρακινούμενες από τα social media», εξηγεί ο Γενικός Διευθυντής της Βιβλικής Εταιρίας της Κορέας αιδ. Δρ. Jae Min Ho. «Αισίως αυτή η νέα μετάφραση θα διαβαστεί ευρέως από πολλούς νέους ανθρώπους οι οποίοι δεν συνηθίζουν να διαβάζουν τις παραδοσιακές εκδόσεις στη Νότια Κορέα».

8 σχολιασμένες εκδόσεις για βαθύτερη κατανόηση

Επίσης οι σχολιασμένες εκδόσεις βοηθούν τους ανθρώπους να κατανοήσουν τις Γραφές βαθύτερα. Οκτώ γλώσσες οι οποίες μιλιούνται σχεδόν από 331 εκατομμύρια ανθρώπους στην Αφρική, στην Ασία και στη Μέση Ανατολή απέκτησαν σχολιασμένες εκδόσεις τη χρονιά που μας πέρασε.

Τα αραβικά είναι η γλώσσα σχεδόν 274 εκατομμυρίων ανθρώπων. Η κυκλοφορία της πρώτης σχολιασμένης Αγίας Γραφής κατά την έκδοση Van Dyke ήταν ένα πολύ σημαντικό επίτευγμα για τη Βιβλική Εταιρία της Αιγύπτου. Αν και η αραβική μετάφραση Van Dyke (1865) είναι η πιο διαδεδομένη και καθιερωμένη αραβική έκδοση της Αγίας Γραφής στον κόσμο, είναι πολύ δύσκολο για τους ανθρώπους στις μέρες μας να την κατανοήσουν.

Αυτή η σημαντική σχολιασμένη Αγία Γραφή πήρε σχεδόν είκοσι χρόνια να ολοκληρωθεί. Επεξηγεί λέξεις και φράσεις άγνωστες για τους σημερινούς ομιλητές των αραβικών, καθώς και το συγκείμενο που γράφτηκε. Έχει εγκριθεί από τις εκκλησιαστικές ηγεσίες όλων των ομολογιών, μεταξύ των οποίων και από τον Πάπα Θεόδωρο Β΄ Αλεξανδρείας της Κοπτικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.

«Ενθαρρύνω τον καθένα, ειδικά τους μελετητές, τους ιερείς, τους ποιμένες και τις οικογένειες να πάρουν αυτό το βιβλίο και να το χρησιμοποιήσουν στην μελέτη τους», είπε ο Πάπας Θεόδωρος Β’. «Αποτελεί μεγάλη βοήθεια στην κατανόηση των βιβλικών κειμένων.»

Τα 5.000 αντίτυπα της πρώτης παραγωγής εξαντλήθηκαν μέσα σέ έναν μήνα, και τα μισά από την επόμενη έκδοση των 13.000 αντιτύπων, που έφθασαν τον Δεκέμβριο, εξαντλήθηκαν μέσα σε 10 μέρες.

Αποσπάσματα της Αγίας Γραφής σε 10 γλώσσες στη νοηματική

Μόνο σχεδόν 60 γλώσσες από τις 400 γλώσσες στην νοηματική παγκοσμίως έχουν κάποιο απόσπασμα της Αγίας Γραφής, και μόνο μία διαθέτει ολόκληρη την Αγία Γραφή. Τον περασμένο χρόνο, οι Βιβλικές Εταιρίες έδωσαν σε κυκλοφορία αποσπάσματα της Αγίας Γραφής σε 10 γλώσσες στη νοηματική.

Τον Ιούλιο, η Βιβλική Εταιρία της Σρι Λάνκα εξέδωσε 10 παραβολές από το Ευαγγέλιο του Λουκά στην νοηματική γλώσσα της Σρι Λάνκα. Επίσης με τη δημοσίευσή τους στο YouTube, τις κοινοποίησε μέσω εκατοντάδων DVD στα σχολεία των κωφών σε ολόκληρη τη χώρα.

«Δεν γνωρίζω πολλά για τον Ιησού», είπε ο Arun Terone, ένας νέος κωφός άνδρας ο οποίος συμμετέχει στη μεταφραστική ομάδα, «αλλά αρχίζω να μαθαίνω τον Ιησού όλο και περισσότερο. Μαθαίνουμε τον Λόγο του Θεού μέσω της γλώσσας στη νοηματική, και μαθαίνουμε πως να τον μεταφράζουμε στην νοηματική γλώσσα. Πιστεύω ότι αυτό θα αλλάξει τη ζωή μου».

Η Γραφή σε σύστημα Μπράιγ για 4 γλώσσες

Αν και οι ηχογραφημένες εκδόσεις της Αγίας Γραφής είναι διαθέσιμες σε πολλές γλώσσες, πολλοί άνθρωποι με προβλήματα όρασης προτιμούν να χρησιμοποιούν το σύστημα Μπράιγ για να έρθουν σε επαφή με την Αγία Γραφή ουσιαστικότερα και ανεξάρτητα. Αλλά λιγότερες από το 10% των 719 γλωσσών  που διαθέτουν μια ολοκληρωμένη έκδοση της Αγίας Γραφής την έχουν διαθέσιμη και σε σύστημα Μπράιγ.

Το 2021, οι Βιβλικές Εταιρίες δημοσίευσαν ολοκληρωμένη έκδοση της Αγίας Γραφής σε σύστημα Μπράιγ σε δύο γλώσσες και αποσπάσματα της Αγίας Γραφής σε άλλες δύο. Η ολοκληρωμένη έκδοση της Αγίας Γραφής σε Μπράιγ στα σουαχίλι είναι η πρώτη έκδοση σε σύστημα Μπράιγ που δημοσίευσε η Βιβλική Εταιρία της Τανζανία, ενώ η Acholi Αγία Γραφή σε Μπράιγ είναι η τρίτη γλώσσα στην Ουγκάντα που θα έχει μια ολοκληρωμένη έκδοση της Αγίας Γραφής.

«Αυτή η Αγία Γραφή αποκαθιστά την αξιοπρέπειά μου», σχολίασε η Justina Kamili, η οποία διάβασε δυνατά από την Αγία Γραφή σε Μπράιγ κατά την παρουσίαση της σουαχίλι Αγίας Γραφής σε σύστημα Μπράιγ. «Τώρα μπορώ να παρακολουθήσω στην εκκλησία και να αλληλεπιδράσω με τους άλλους ανθρώπους στη λατρεία».

«Λαμβάνοντας υπόψη τους ανθρώπους με προβλήματα όρασης, ακούγοντας τις ανάγκες τους και παρέχοντάς τους ισότιμη πρόσβαση στην Αγία Γραφή με τους κατάλληλους τρόπους, αποδίδεται δικαιοσύνη, σεβασμός και υποστήριξη σε όλους τους συμμετέχοντες», σημειώνει η Ingrid Felber-Bischof, η οποία επιβλέπει τις εργασίες των HBE σε όλο τον κόσμο όσον αφορά τη μετάφραση της Αγίας Γραφής στο σύστημα Μπράιγ.

10 χρόνια της Ψηφιακής Βιβλιοθήκης της Βίβλου

Μόλις 10 χρόνια πριν ξεκίνησε. Η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βίβλου (Digital Bible Library) έχει κείμενα της Αγίας Γραφής που μιλιούνται από 6,1 δισεκατομμύρια ανθρώπους – περισσότερα από τα τρία τέταρτα της ανθρωπότητας.

Αυτή η βάση των ψηφιακών μεταφράσεων της Αγίας Γραφής, η οποία διευθύνεται από τις Βιβλικές Εταιρίες, παρέχει τη δυνατότητα για ασφαλή αποθήκευση και αποτελεσματικότερη δημοσίευση της Αγίας Γραφής σε διαφορετικές γλώσσες και μορφές οι οποίες παρέχονται από τις Βιβλικές Εταιρίες και άλλους μεταφραστικούς φορείς της Αγίας Γραφής.

Στην αφετηρία του 2022, η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βίβλου διαθέτει 2.935 κείμενα σε 1.833 γλώσσες για 6,1 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Σχεδόν το 65% των 1.239 κειμένων της Αγίας Γραφής στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βίβλου προέρχεται από τις Βιβλικές Εταιρίες.

Διαθέτει επίσης σχεδόν 1.500 ηχογραφημένες εκδόσεις της Αγίας Γραφής στις γλώσσες 5,8 δισεκατομμυρίων ανθρώπων και 19 μεταφράσεις σε νοηματικές γλώσσες με ένα κοινό που δύναται να φτάσει τα 2 εκατομμύρια ανθρώπους. Τα αρχεία Μπράιγ σε 43 γλώσσες δρουν ιδιαίτερα βοηθητικά για τις Βιβλικές Εταιρίες προκειμένου να προχωρήσουν στην έκδοση Αγίας Γραφής σε σύστημα Μπράιγ.

Χάρη στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη της Βίβλου εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν πρόσβαση στην Αγία Γραφή στη γλώσσα τους και να διαλέξουν τη μορφή που επιθυμούν μέσω ηλεκτρονικών ιστοτόπων και εφαρμογών όπως το YouVersion και το global.bible.

 

Σημειώσεις

[1] Ο συνολικός αριθμός των γλωσσών (90) είναι μικρότερος από τον συνολικό αριθμό των πρώτων μεταφράσεων, των νέων μεταφράσεων και των αναθεωρήσεων, καθώς κάποια γλώσσα διαθέτει αρχικά ένα απόσπασμα Παλαιάς Διαθήκης και μια αναθεωρημένη έκδοση Καινής Διαθήκης.

[2] Ο αριθμός των γλωσσών με νέες μεταφράσεις και αναθεωρήσεις (43) είναι κατώτερος από τον συνολικό αριθμό της Αγίας Γραφής, της Καινής Διαθήκης, των Αποσπασμάτων και των Σχολιασμένων εκδόσεων (46), καθώς τρεις γλώσσες διαθέτουν μεταφράσεις σε δύο από αυτές τις κατηγορίες.

 

 

 

 

 

 

Archives
Απρίλιος 2022
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930